15 Şubat 2010, Pazartesi

Bölgede işsizlik 6 yılda 3 kart arttı

İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası'nın (İSMMMO) araştırmasına göre; işsizliğin oransal olarak en yüksek olduğu kentler sıralamasında Mardin, Batman, Şırnak ve Siirt ilk sırayı aldı. 2004 yılında yüzde 6.1 olan işsizlik oranı yüzde 17.4'e yükselirken, işsiz sayısı 22 binden 56 bine tırmandı.

-----

Dünyanın en büyük 20 ekonomisi arasında gösterilmesine rağmen işsizliği önleme ve sosyal devlet konularında yol alamayan Türkiye'de, işsizlik verileri karamsar bir tablo yarattı. Veriler, özellikle 20 ilde tehlike çanlarının çalmaya başladığına işaret ediyor. İSMMMO "Türkiye'nin Sıkışan Kentleri" başlıklı ve Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) ile güncellediği verilerden yararlanarak yaptığı hesaplamaya göre, işsizlik sadece yoksulluğun ete kemiğe büründüğü Doğu ve Güneydoğu'da değil, kuzeyden güneye hatta batıya kadar uzandı. İSMMMO'nun derlemesine göre, Ege, Karadeniz, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yer alan Aydın, Denizli ve Muğla, Şanlıurfa, Diyarbakır, Mardin, Batman, Şırnak, Siirt, Erzurum, Erzincan ve Bayburt, Samsun, Tokat, Çorum ve Amasya'da beş yıldır işgücü ve istihdam azaldı, işsizlik ise arttı. Manisa, Afyon, Kütahya ve Uşak'ta ise işsiz sayısı azalmış görünüyor. 2004 ile 2008 yılları arasında işgücünde önemli gerileme yaşayan üç kent, işsiz sayısını 3-4 bin kişilik istihdam yaratarak azaltsa da işsizlik oranı yüzde 7.6'dan yüzde 8.3'e yükseldi. Trakya'da ise biraz daha farklı bir durum ama benzer bir sonuç söz konusu. Yaratılan istihdam işgücündeki artışı karşılamaya yetmeyince işsizlik oranı yüzde 6.6'dan yüzde 11.2'ye çıktı. Üstelik TÜİK'in Mart ayında açıklayacağı ve küresel krizin izlerini de taşıyacak yeni veriler henüz bu resmin içinde bulunmuyor.

GAP'TA İŞGÜCÜ AZALDI

Türkiye'nin doğurganlık oranı en yüksek, genç nüfusu en yoğun olan Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da "ilginç bir şekilde" çalışanlar ile iş arayanların sayısı, yani işgücü azaldı. Ancak bu durum, bölgedeki işsizliğin azalmasına katkı sağlamadı. Çünkü beş yılda bölgede istihdam edilenlerin sayısında da benzer bir gerileme yaşandı. Yıllardır bir türlü tamamlanamayan GAP bölgesindeki Şanlıurfa, Diyarbakır'da 550 bin olan işgücü 540 bine, 485 bin olan istihdam da 464 bin kişiye düştü. Beş yıl önce 485 bin kişiye istihdam yaratılan iki kentte bu rakam artacağına daha da geriledi ve 464 bin kişiye indi. Bu gelişme yüzde 11.8 olan işsizlik oranını yüzde 14.1'e yükseltirken, 65 bin olan resmi işsiz rakamı da 76 bine ulaştı. Güneydoğu Bölgesi'nin diğer kentlerinden Mardin, Batman, Şırnak ve Siirt'te de benzer gelişmeler meydana geldi. Dört ilde, 2004'te 364 bin olan işgücü 45 bin kişi azalarak 319 bine, 341 bin olan istihdam ise 77 bin kişi gerileyerek 264 bine indi. Bu durum yüzde 6.1 olan işsizlik oranını yaklaşık üçe katlayarak yüzde 17.4'e yükseltti. Doğu Anadolu'nun "talihsiz kentlerini" ise Erzurum, Erzincan ve Bayburt oluşturdu. Üç kentin 408 bin kişilik işgücü beş yılda 40 bin kişi azalarak 368 bine indi. Ancak, istihdam edilenlerin oranı da 48 bin kişi azalınca işgücündeki azalma işsiz sayısını düşürmeye yetmedi. Böylece, Erzurum, Erzincan ve Bayburt'un 15 bin kişilik "işsizler ordusu" 23 bin kişiye, işsizlik oranı da yüzde 3.6'dan yüzde 6.3'e ulaşmış oldu.

EGE VE KARADENİZ İÇİNDE DURUM PEK PARLAK DEĞİL

Karadeniz ve Orta Anadolu Bölgesi'nin sıkıntılı kentleri ise, Samsun, Tokat, Çorum ve Amasya oldu. İşgücü 1 milyon 110 binden 1 milyon 89 bine, istihdam ise 1 milyon 41 binden 1 milyon 8 bine düşünce, işsizlik oranı yüzde 6.2'den yüzde 7.4'e yükseldi. Daha önce 69 bin işsizi barındıran dört kent bu sayıyı 81 bin kişiye yükseltmiş oldu. İşsiz sayısını 83 binden 79 bine düşüren Manisa, Afyon, Kütahya ve Uşak ise bunu yarattığı istihdamdan çok, işgücündeki gerilemeye borçlu. 2004 yılında 1 milyon 87 bin kişilik işgücüne sahip olan dört kentte bu rakam 952 bine geriledi. İstihdam ise 1 milyon 4 binden 873 bine düştü. İşgücündeki azalma ve yaratılan istihdam işsiz sayısı 4 bin kişi indirmiş görünse de 2004 yılında yüzde 7,6 olan işsizlik oranı dört yıl sonra yüzde 8.3 olarak açıklandı. Trakya'da ise biraz daha farklı bir durum söz konusu olsa da sonuç değişmedi. 550 bin kişilik işgücüne sahip Tekirdağ, Edirne ve Kırklareli beş yılda bu rakamı 613 bine yükseltti. Ancak sadece 544 bin kişiye istihdam yaratabildiği için işsizlik oranı yüzde 6,6'dan Türkiye ortalamasının üzerine çıkarak yüzde 11.2'ye işsiz sayısı da 37 binden 69 bin kişiye yükseldi. İşsizliği hem oransal hem de sayısal olarak azaltan iller ise İstanbul, İzmir, Ankara, Zonguldak, Karabük, Bartın, Kastamonu, Çankırı, Sinop, Malatya, Elazığ, Bingöl ve Tunceli oldu. Söz konusu kentlerde işgücü artışına karşın istihdamda da önemli artış kaydedildi.

EN YÜKSEK İŞSİZLİK BÖLGEDE

İşsizliğin oransal olarak en yüksek olduğu kentler sıralamasında Mardin, Batman, Şırnak ve Siirt ilk sırayı aldı. Bölgede yaşanan çatışmalar nedeniyle yaşanan göçler iki ildeki işgücü ve istihdamı düşürdü. 2004 yılında yüzde 6.1 olan işsizlik oranı yüzde 17.4'e yükselirken, işsiz sayısı 22 binden 56 bine tırmandı. İkinci sıraya ise bölgede çatışmalardan ve evlerinin boşaltılmasından kaynaklı en çok göçün yaşandığı illerin başında gelen Adana ve Mersin yerleşti. Her iki kentte yaratılan istihdam işgücünü karşılamaya yetmediği gibi 2008'de etkisi artan küresel finansal krizin yansımaları da işsiz sayısını 154 binden 202 bine yükseltti. Böylece iki ilin 2004 yılında yüzde 14,8 olan işsizlik oranı yüzde 16,8'e ulaştı. İşsizlik oranının en yüksek olduğu kentler arasında üçüncülüğü de yine bölgeden Gaziantep, Adıyaman ve Kilis aldı. Üç kentin 2004 yılında yüzde 15.1 olan işsizlik oranı yüzde 16.4'e ulaştı. 84 bin kişilik işsizler ordusu ise 104 bin kişiyi buldu.

(diha)

Anahtar Sözcükler