23 Aralık 2010, Perşembe

Yerli Dizi Yersiz Uzun

Dizi setlerinde hayatı 'reyting' belirliyor

Dizi sektörü çalışanları, sektörde yaşanan ağır çalışma koşullarını ve uzun dizi sürelerini protesto etmek için 24 Aralık günü eyleme hazırlanıyor. Dışarıdan bakıldığında eğlenceli gelen bu hayatın iç yüzü ne? Çalışanlar neler yaşıyor?

LEYLA ALP leyla.alp@gmail.com

Neredeyse herkesin televizyon başına oturup 2,5 saat izlediği bir dizisi var. Evet 2,5 saat çünkü diziler araya giren reklamlarla birlikte bir dizinin uzunluğu 2-2,5 saat arasında değişiyor. Her akşam televizyonun karşısına geçiyor ve müptelası olduğumuz bir dizi ya da dizileri izlemeye koyuluyoruz.

Işıltılı hayatlar, lüks yaşamlar, ünlüler, entrika, aşk , dram beyaz camın içindeki hayat bizi kendi dünyamızdan çıkarıp  başka dünyalara götürüyor. Kahramanların yerine kendimizi koyup, onlar için endişelenip, üzülüyor onların düşmanlarına kızıyoruz. Ezel'in  intikamı, Ali Rıza Bey'in başına gelenler, Serap Hanım'a kurulan tuzak... 2,5 saatliğine kendimiz olmaktan çıkarıp birer kahraman oluyoruz. Tv karşısında uzandığımız koltukta diziye dair yorumlar yapıyor bazen bunu bende yazarım, bunu bende çekerim diyoruz. Bir tuşla beğenmediğimiz kanalı değiştirip ötekine geçiyoruz hem de yerimizden kalkmadan.

Peki o dizileri yazanlar, yönetenler, çekenler? Yani senaristi, yönetmeni, ışıkçısısı, sescisi, oyuncusu, kurgucusu, kostümcüsü, makyajcısı. Onlar nasıl yaşıyor?

Bu ışıltılı dünyanın yaratıcıları Cuma günü AKM önünde eylem yapacaklar. Çünkü bize büyüleyici gelen bu renkli dünyanın yapıcıları için hayat uzun mesai, güvencesiz çalışma, iş kazalarından oluşuyor.

Senaryo Yazarları Derneği SENDER'in "Yerli Dizi Yersiz Uzun" sloganıyla başlattığı dizi sürelerinin 45 dakikaya indirilmesine ilişkin yapılacak olan bu eylemin ilki 8 Kasım'da yapılmıştı.

DİZİ SEKTÖRÜNDE ÇALIŞAN 15 BİN SET İŞÇİSİ VAR

Sinema-TV setleri, oyuncular,yönetmen,senarist, figürasyon, ışıkçılar ve asistanları, kameramanlar ve asistanları, sesçiler, reji kadroları, kurgucular, montajcılar, sanat grubu, kostüm, makyaj, dekor, ulaşım gibi oldukça kalabalık bir emekçi grubunun sayesinde çalışıyor.

Beyaz cam için dizi yapan yaklaşık olarak 15 bin civarında dizi çalışanı var. Türkiye'de  bu alanda örgütlenme zayıf olduğu için çalışanların çoğu sosyal güvencesiz çalışıyor.

Çalışma yasasına göre haftalık çalışma süresi 45 saat ama dizi çalışanlarının çalışma süreleri günde 15-16 saate dayanmış durumda. Çünkü 90 dakika süren bir dizinin çekimleri haftada 4-5 gün sürüyor.

HERŞEY REYTİNG İÇİN

Dünya ortalaması 40-50 dakika olan televizyon dizilerinin Türkiye'deki uzunluğunun ortalama bir sinema filmi kadar. Dizi başladıktan sonra ilk 30 dakika reklam yayınlayamayan televizyonlar, maliyeti çıkarmak için dizinin süresini uzatıyor.  Her bir bölüm 90 dakikaya ulaşmış durumda. Hal böyle olunca bir bölümü bir haftada çekmek gerekiyor. Set işçileri bölümlerin yetişmesi  için haftada yedi gün sette yatıp kalkan ışıkçıdan makyöze, senaristten yönetmene bütün dizi seti emekçileri, yemek yemeye, uyumaya hatta yıkanmaya bile zaman bulamıyorlar.

Bütün bunlardan sonra diz eğer reyting almazsa yayından kaldırılıyor. Senaristinden oyuncusuna yönetmene, set işçisine yaklaşık 60-70 kişi işsiz kalıyor. Dizilerin kaderi kanal yöneticilerin iki dudağı arasında, çünkü bir dizinin yayından kaldırılma koşullarını, belirleyen yasal düzenleme yok. Dizi hazırlığı sırasında aylarca süren onca emek bir anda yok sayılabiliyor.

Dizi setlerinde oyuncularda dahil olmak üzere herkes bu ağır çalışma koşullarından rahatsız. 90 dakikalık dizi senaryosunu yazmak zorunda olan senarist günde 10-12 saat bilgisayar başından kalkamıyor. Diziyi dört beş günde çekmek zorunda olan yönetmen ve set ekibi ise sabahın erken saatlerinden gecenin karanlığına dek günde ortalama 15- 16 saat çalışmak zorunda kalıyorlar. Bu kadar uzun çalışma süreleri meslek hastalıklarını ve kazaları da beraberinde getiriyor.

24 Aralık 2008 'de bir dizinin kostüm sorumlusu olan Tülay Ergildi ve Zehra Sezgin çekimden eve dönerken bir trafik kazasında ,'Süper Baba', 'İkinci Bahar', 'Yabancı Damat'dizilerinin senaristi Sulhi Dölek, beş yıl önce televizyona dizi yazarken geçirdiği beyin kanaması sonucu hayatlarını kaybettiler.

RTÜK YASASI İLE DEĞİŞİKLİK YAPILABİLİR

Dizi sürelerinin uzunluğu nedeniyle yaşanan uzun çalışma saatleri bunların getirdiği iş kazaları ve ağır çalışma koşulları aslında önlenebilir. Mecliste RTÜK yasasına ilişkin düzenlemeler yapılıyor ve dizi süreleri ile ilgili de bir düzenleme yapılabilir.Senaryo yazarları Derneği (SENDER)  yeni  RTÜK yasasında yapılacak düzenlemeyle dizi sürelerinin düşürülebileceğini fakat şu anda yapılan görüşmelerde dizi sürelerine ilişkin herhangi bir düzenleme olmadığını yapılan tek değişikliğin sansür yapmak için RTÜK'e daha fazla yetki verilmesi olduğunu belirtiyor. "Oysa hükümetin 2003'te imza koyduğu AB anlaşmasına göre dizi süreleri 48 dakikası dizi, 12 dakikası reklam olmak üzere, 60 dakikayı geçemez. Bu anlaşmanın uygulanması gerekiyor. " diyorlar.

"NE 90 DAKİKA YAZMAK NEDE 18 SAAT ÇALIŞMAK İSTİYORUZ

Senaryo Yazarları Derneği (SENDER) yöneticileri  "Yerli Dizi Yersiz Uzun" sloganıyla başlattığı bu mücadeleye yayın süreleri AB standartlarına çekilene kadar devam edeceklerini söylüyorlar.

24 Aralık akşamı saat 19:00'da İstanbul'da çekim yapan dizilerin set çalışanları bu kez servislere binip  AKM önüne gelecekler. İstanbul dışında çekim yapılan setlerde ise saat 19:00'da yönetmenler "stop " diyecek.

24 Aralık 2008'de gecenin geç saatlerine kadar süren bir setin ardından evlerine giderken trafik kazası geçirip hayatlarını kaybeden Zehra Sezgin ve Tülay Ergildi'nin de anılacağı eylemde  setlerde hastalıklara, kazalara, ölümlere varan insanlık dışı çalışma koşullarını protesto edilecek.

Yayında olan birçok dizinin yönetmenleri, senaryo yazarları, oyuncuları, müzisyenleri ve ekiplerinin katılacağı eylemi gerçekleştirecek olan sektör çalışanları, seyincilerini de destek vermeye çağırıyor.

EmekDunyasi.Net

Bağlantılı Haberler

Anahtar Sözcükler